«ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ» ΣΕ ΑΠΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 3ο. «ΕΣΤΙΝ ΟΥΝ ΕΛΛΑΣ ΚΑΙ Η Β. ΗΠΕΙΡΟΣ – Η ΑΡΧΑΙΑ ΧΑΟΝΙΑ».

2. ΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΟ ΤΩΝ ΧΑΟΝΩΝ.

Όπως προείπαμε η εγκατάσταση ελληνικών φύλων στην προϊστορική Ήπειρο ξεκίνησε στις αρχές της 2ης χιλιετίας και τελείωσε τον 12ο – 11ο π.Χ. αι. Τα φύλα αυτά, σύμφωνα με τον ιστορικό Θεόπομπο (4ος π.Χ.αι.), ήταν 14. Με τον αριθμό αυτό συμφωνούν Έλληνες και ξένοι ιστορικοί και αρχαιολόγοι. Πέραν τούτου υπήρχαν και μικρότερα φύλα (υποομάδες) που έφταναν, σύμφωνα με τον καθηγητή Ευαγγελίδη, περίπου τα 60. Το πρώτο ήταν των Θεσπρωτών που είδαμε και κατοικούσε στην περιοχή της σημερινής Θεσπρωτίας. Το 2ο ήταν των Χαόνων στο βορειοδυτικό τμήμα της Ηπείρου. Το 3ο ήταν των Μολοσσών στο κεντρικό τμήμα των Ιωαννίνων. Οι Χάονες και οι Μολοσσοί, σύμφωνα με το Θεόπομπο, αναπτύχθηκαν πάρα πολύ λόγω της ευγένειας των βασιλέων τους που ήταν Αιακίδες (ο Αιακός = παππούς του Αχιλλέα). Το 4ο ήταν των Κασσωπαίων στην περιοχή της Πρέβεζας και μέρος του νομού Άρτας. Το 5ο ήταν οι Αθαμάνες στην περιοχή των Τζουμέρκων. Το 6ο ήταν οι Κεστρίνοι που κατοικούσαν στο Δέλβινο και Φιλιάτες. Το 7ο ήταν οι Ατιντάνες στην περιοχή του Πωγωνίου. Το 8ο οι Παρωραίοι σε περιοχή της Κόνιτσας. Το 9ο οι Τριφύλαι σε περιοχή της Κόνιτσας. Το 10ο οι Εθνέσται στην Κόνιτσα, Καστοριά και Κορυτσά. Το 11ο οι Ορέσται στη Δ. Μακεδονία και Β. Ήπειρο. Το 12ο οι Τυμφαίοι στα βορειοανατολικά της Πίνδου. Το 13ο οι Αίθηκες στα βουνά Χάσια και Ζυγό. Και το 14ο οι Αμφίλοχοι μεταξύ Αθαμάνων και Αμβρακικού κόλπου. Οι ποιμενικοί αυτοί λαοί, σύμφωνα με τον Άγγλο καθηγητή Hammond, ήλθαν από τη Μακεδονία και μιλούσαν Ελληνικά. «Μιλούσαν την ίδια γλώσσα και ίσως και την ίδια διάλεκτο, σαν τους άλλους ελληνόγλωσσους λαούς, που εισήλθαν κατόπιν στην Ανατολική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, τα Ιόνια νησιά και κάμποσα νησιά του Αιγαίου».

Οι Χάονες, λοιπόν, σύμφωνα με τον καθηγητή Ευαγγελίδη, ήταν το δεύτερο σημαντικό Ηπειρώτικο φύλο μετά τους Θεσπρωτούς και το τρίτο ήταν το φύλο των Μολοσσών. Οι Χάονες κατείχαν το βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, στα βόρεια των Θεσπρωτών. Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, η Χαονία εκτείνεται βόρεια του Καλαμά μέχρι την Απολλωνία και ανατολικά γειτόνευε με τους Ατιντάνες και νοτιότερα με τους Μολοσσούς. H φυλή των Χαόνων, σύμφωνα με την Αινειάδα του Βιργιλίου, συγγενεύει με τον Αχιλλέα και συγκεκριμένα με το γιο του, τον Νεοπτόλεμο. Μετά την άλωση της Τροίας η Ανδρομάχη, δόθηκε ως «λάφυρο» στο Νεοπτόλεμο, που μαζί με τον ΄Ελενο, τον αδελφό του Έκτορα, ήλθαν στην Ήπειρο και αφού την παντρεύτηκε ο Νεοπτόλεμος, απόκτησαν τρία παιδιά: τον Μολοσσό, τον Πίελο και τον Πέργαμο. Μετά τη δολοφονία του Νεοπτόλεμου στους Δελφούς από τον Ορέστη, το γιο του Αγαμέμνονα, η Ανδρομάχη μαζί με τον Έλενο έρχεται στην περιοχή της Χαονίας. Ο Έλενος επανίδρυσε εδώ το κράτος Ίλιον δίνοντας στην περιοχή το όνομα Χαονία προς τιμήν του τρωαδίτη Χάονα και ταυτόχρονα ίδρυσε και την πόλη του Βουθρωτού. Μετά το θάνατο του Έλενου η Ανδρομάχη με το γιο της τον Πέργαμο έρχεται στη Μυσία της Μ. Ασίας και αφού την υπόταξε ίδρυσε και την πόλη Πέργαμο. Ο Παυσανίας υποστηρίζει ότι σωζόταν μέχρι τις μέρες του το μνημείο της Ανδρομάχης στην Πέργαμο. Η Χαονία περιελάμβανε και τη χώρα των Κεστρίνων (η σημ περιοχή των Φιλιατών). Το όνομα το οφείλει στο γιο της Ανδρομάχης και του Έλενου, τον Κεστρίνο, που την κατέλαβε και έδωσε και το όνομά του στην πόλη που ίδρυσε, την Κεστρίνη.

Σημαντικές πόλεις της Χαονίας: Το Βουθρωτό που το 49 π.Χ. κυριεύτηκε από τον Ιούλιο Καίσαρα και έγινε Ρωμαϊκή αποικία. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως αρχαίο θέατρο, το ναό του Ασκληπιού … , η Κεστρίνη που αναφερθήκαμε παραπάνω, η Φοινίκη που έγινε αργότερα και πρωτεύουσα της Χαονίας. Η Φοινίκη ιδρύθηκε τον 5ο π.Χ αι. από τους Κορίνθιους και τους Κερκυραίους κοντά στην πόλη Δέλβινο. Με την κατάλυση της βασιλείας των Μολοσσών το 233 π.Χ. έγινε η πρωτεύουσα της Ομοσπονδίας των Ηπειρωτών (το ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΗΠΕΙΡΩΤΏΝ), με την ίδρυση της Ηπειρωτικής Συμπολιτείας από τους Μολοσσούς, τους Χάονες και τους Θεσπρωτούς. Η Φοινίκη διέφυγε την καταστροφή του 167 π.Χ. από τον Αιμίλιο Παύλο που κατέστρεψε και λεηλάτησε 70 Ηπειρωτικές πόλεις και οδήγησε 150.000 χιλιάδες Ηπειρώτες στα σκλαβοπάζαρα της Ρώμης. Οι ανασκαφές του 1981 έφεραν στο φως τάφους με σαρκοφάγους, αρχαίο θέατρο, επιγραφές, τείχη, νομίσματα κ.α. Επίσης πόλεις της Χαονίας ήταν και ο Ωρικός και η Αμαντία κοντά στην Αυλώνα, και η Αντιγόνεια που χτίστηκε από τον Πύρρο κοντά στο Αργυρόκαστρο.

Ο Άγγλος καθηγητής Hammond υποστηρίζει ότι υπάρχει μια στενή σχέση μεταξύ των λαών της βορειοδυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου γενικά. «Υπάρχει, λέει, μια στενή ομοιότητα στο σχηματισμό των εθνών αυτών. Στη Μακεδονία Λυγκηστές και Δολενέσται και στην Ήπειρο Υγκέσται, Εθνέσται και Ορέσται. Στη Μακεδονία Δερρίοπες και στην Ήπειρο Έλλοπες. Στη Μακεδονία Πελαγόνες και στην Ήπειρο Χάονες, Αμυμόνες και Συλλίονες και πολλά άλλα. Η πόλη Στύβερρα (Στύβαρα κοντά στον ποταμό Στρυμώνα), Κεμάρα (η σημ. Χειμάρα) στην Ήπειρο. Το Βρυάνιο της Μακεδονίας, Βρυάνιο και στην Ήπειρο (η σημ. Μπράνια των Φιλιατών). Το Μακεδονικό Βρυάνιο ήταν χτισμένο δίπλα στον ποταμό Εριγώνα, κάπου εκεί στην περιοχή του Μοναστηρίου και το Ηπειρώτικο Βρυάνιο δίπλα στον ποταμό Κεστρίνο (Λαγκάβιτσα), και όχι μόνο: Βρυάνιο και στην Ιταλία κοντά στην Αλεσσάνδρεια δίπλα σε ποτάμι που λέγεται Μπράνια ( BRAGNA). Προφανώς τούτο το τελευταίο να χτίστηκε από τους Ηπειρώτες εκείνους που σαλάγησε ο Αιμίλιος Παύλος στη Ρώμη το 167 π.Χ.

Ανεξάρτητα και πέραν τούτου, «Η ΙΣΤΟΡΙΑ είναι μάρτυρας των εποχών, η λαμπάδα της αλήθειας, η ζωή της μνήμης, ο δάσκαλος της ζωής και ο αγγελιαφόρος της Αρχαιότητας», υποστηρίζει ο Κικέρων. Αλήθεια, τι άλλου είδους αποδείξεις χρειαζόμαστε για να αποδείξουμε την Ελληνικότητα της Μακεδονίας και της Θεσπρωτίας μας, στους Αλβανούς και στους Σκοπιανούς; Αλήθεια, τι συζητάνε οι Έλληνες υπουργοί των Εξωτερικών με τους αντίστοιχους των χωρών αυτών δεκαετίες τώρα γι΄ αυτά τα θέματα; Η φωνή αυτών των αρχαιοελληνικών ερειπίων, είναι δυνατή και μας κράζει … Έρχεται από το Μοναστήρι της παλιάς Σερβίας, συνεχίζει στην Απολλωνία κάπου εκεί κοντά στην Ιλλυρία, κατεβαίνει παρακάτω στην Αμαντία και στην Αντιγόνεια , στη Φοινίκη και στο Βουθρωτό … που είδαμε παραπάνω. Να, και τα σύνορα της Ηπειρώτικης καρδιάς που, δυστυχώς, πολλοί σήμερα τα αγνοούν(!). Τι θέλουν οι λεγόμενοι Αλβανοτσιάμηδες από τη Θεσπρωτία των Χαόνων και των Θεσπρωτών όταν οι Έλληνες τσιάμηδες κατοικούν αυτή τη χώρα από την εποχή των Πελασγών (οι παρά το Θύαμη – Καλαμά κατοικούντες = Θιάμηδες και κατόπι τσιάμηδες), ενώ αυτοί εμφανίστηκαν το 14ο μ.Χ. αι. και πήραν αυτό το όνομα από τον αρχηγό τους, τον Ισάμ, Σαμ ή Τσαμ που θέλησε να εξισλαμίσει με τη βία ολόκληρη σχεδόν τη Θεσπρωτία;

Αλήθεια, με ποιο ιστορικό δικαίωμα οι Αλβανοί διδάσκουν σήμερα τα παιδιά τους μέσα από τα επίσημα σχολικά βιβλία, ότι η βορειοδυτική Ελλάδα από τη φλώρινα μέχρι την Πρέβεζα είναι Αλβανικό έδαφος; Οι κυβερνώντες οι δικοί μας, αν τη φωνή αυτών των ερειπίων δεν την ακούνε, γιατί δεν την γνωρίζουν είναι ακατάλληλοι για να μας κυβερνούν. Αν, όμως, σκόπιμα την αγνοούν, τότε, δυστυχώς, είναι και επικίνδυνοι. Εγώ θέλω να πιστεύω ότι την αγνοούν και γι΄ αυτό δεν την ακούνε και την αγνοούν διότι δεν τη διδάχτηκαν την ΙΣΤΟΡΙΑ μας και γι΄ αυτό θα είμαστε μια ζωή δυστυχισμένοι. Ευτυχισμένοι, λέει ο τραγικός μας ποιητής, είναι αυτοί που γνωρίζουν την ιστορία τους, ( Όλβιος όστις της ιστορίας έσχε μάθησιν). Τούτο τι σημαίνει; Με απλά λόγια σημαίνει τα εξής: α. Η μάθηση, δηλ. η εξοικείωση της γνώσης συνθέτει την παρουσία του Πνευματικού ανθρώπου κατά συνέπεια και ενός Πολιτικού. Για να είναι όντως Πνευματικός ο άνθρωπος, πρέπει να αναγεννήσει και να καλλιεργήσει και τον ψυχικό του κόσμο. β. Η μάθηση, συνεπώς, είναι μια συνεχής απόκτηση γνώσεων και παράλληλα ένα στοχαστικό βάθος με ηθική βίωση. γ. Η Ιστορία είναι η ίδια η εξέλιξη του ανθρώπου. Η καταγωγή του, η δράση και η δημιουργία του, η πάλη κατά του άγνωστου και της φθοράς, με λίγα λόγια η ίδια η ύπαρξή του. δ. Ο πλούσιος και ο ευτυχισμένος άνθρωπος είναι εκείνος που έχει κατακτήσει και κατέχει αυτό το ιστορικό γίγνεσθαι. Κατά συνέπεια το ζήτημα, πλέον, ευρίσκεται στον καθορισμό της στάσεως, για να μη μείνει η ιστορική γνώση απλή θεωρία μιας αποστήθισης ξερής, όπως, δυστυχώς, συμβαίνει σήμερα, και μας διαφεύγει, τελικά αυτή καθαυτή η ίδια η ζωή.

«Ευτυχισμένοι οι λαοί που έχουν Ιστορία», υποστηρίζει κάποιος σοφός. Δυστυχώς, όμως ο Ελληνικός λαός βιώνει σήμερα μια δυστυχία που όμοια δεν έχει ξαναζήσει και τούτο διότι είναι με μια λέξη ανιστόρητος. Έχει απαξιώσει το μάθημα της Ιστορίας και το παρελθόν του εδώ και χρόνια. Ξεχνάει ότι ο καλύτερος τρόπος για να διορθώσεις τα σφάλματά σου είναι να γνωρίζεις τις πράξεις του παρελθόντος. Η σημερινή εποχή δοκιμάζει με την κρίση της άτομα και λαούς και τείνει να αποκόψει κάθε δεσμό του ανθρώπου με το παρελθόν. Της Ιστορίας η φωνή είναι ανίσχυρη και δε φτάνει στα αυτιά μας. Μα, πώς να φτάσει στ΄ αυτιά μας, όταν για παράδειγμα τους μαθητές μας τους πάμε εκδρομή σε μέρη που έχουν ντισκοτέκ για να χορέψουν και όχι σε μέρη ιστορικά και το μάθημα της Ιστορίας το διδάσκουμε για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις με την αποστήθιση και μόνο; Ντράπηκα, αληθινά, όταν επισκέφτηκα το Μαντείο των Δελφών στα πενήντα μου χρόνια και γνώρισα εκεί έναν Κινέζο που εξηγούσε στο δεκάχρονο γιο του τα γραφόμενα μιας επιγραφής … Να το θάμα και το κατάντημα που έλεγε και η συχωρεμένη η μάνα μου. Τέλος πάντων, όπως προείπα, τέτοιος λαός (ανιστόρητος) είμαστε και τέτοια ηγεσία μας αξίζει. Φρονώ, εν κατακλείδι, ότι όλα τα θέματα είναι θέματα πολιτικά και πάνω απ΄ όλα είναι και θέματα ΠΑΙΔΕΙΑΣ, κι αν δεν φτιάξουμε την Παιδεία μας και πάνω απ΄ όλα το σωστό και αληθινό δάσκαλο, αυτή η πατρίδα μας θα είναι διαρκώς δυστυχισμένη. Και πώς να μην είναι δυστυχισμένη, όταν σήμερα ο νεοπροσλαμβανόμενος δάσκαλος αμείβεται όσο και ο νεοπροσλαμβανόμενος διοικητικός υπάλληλος σε δήμο της επαρχίας που δεν έχει ουσιαστικό αντικείμενο εργασίας;

Γεια σου, φίλε αναγνώστη θα τα ξαναπούμε στο επόμενο και να θυμάσαι πάντα πού βρίσκονται τα σύνορα της καρδιάς μας …, και για τον Ηπειρώτη το «υπέρ πατρίδος αποθνήσκειν σεμνότερον έστιν ή γλιχόμενον (επιθυμώντας πολύ) του ζην εγκαταλιπείν αυτήν» αποτελούσε τρόπο ζωής και αυτή την παρακαταθήκη οφείλουμε τουλάχιστον και να τη θυμόμαστε και να τη σεβόμαστε, καθόσον ο άνθρωπος εκείνος που εγκαταλείπει την πατρίδα του γίνεται και αδίστακτος και επικίνδυνος. Αδίστακτος, διότι δεν έχει καμία σχέση με τις ανθρωπιστικές αξίες, και επικίνδυνος, διότι είναι κεκηρυγμένος εχθρός κάθε έννοιας που σχετίζεται με το κοινωνικό και πνευματικό του χρέος …

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ-ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ